Szeroko akceptowana teoria o meteorycie uderzającym w obszar dzisiejszego Meksyku, jako przyczynie wyginięcia dinozaurów, znajduje sie pod obstrzałem naukowców. Okazuje się że asteroid, którego pozostałością jest krater Chicxulub na półwyspie Jukatan, przybył zbyt wcześnie aby spowodować masowe wymieranie na przełomie kredy i trzeciorzędu. Dowody na ten temat zostały dostarczone dwa dni temu na konferencji American Geophysical Union w Nowym Orleanie, USA.
Zespół naukowy pod przewodnictwem Gerty Keller z Princeton University w New Jersey, USA, donosi, że rdzeń sendymentacyjny wywiercony we wschodnim Teksasie dobitnie potwierdza badania, które zostały wykonane przez nich dwa lata temu. Warstwy drobin szklanych rozrzuconych przez uderzenie w Chicxulub są odseparowane od skamielin zwierząt zabitych podczas masowego wymierania o 300 tysięcy lat.
"Jak dla mnie to jest śmiertelna rana dla teorii uderzenia meteorytu Chicxulub jako powodu ekstynkcji większości życia na Ziemi", mówi Keller. Naukowcy powinni rozejrzeć się za innym kraterem, który w rzeczywistości jest odpowiedzialny za to wydarzenie, dodaje.
Wielu geofizyków pozostaje nieprzekonanych badaniami. Sean Gulick z University of Texas w Austin, USA, wątpi w raport ponieważ oznacza to że inny asteroid musiał uderzyć w Ziemię w tym samym okresie, około 65 milionów lat temu. "Szanse na takie zdarzenie są nikłe", komentuje Gulick. Jednak niektórzy sedymentolodzy zostali zaintrygowani przez zebrane próbki rdzeni. Paul Wignall z University of Leeds w Brytanii uważa, że dowody są przekonywujące.
Dwa lata temu Keller również spowodowała zamieszanie na sympozjum American Geophysical Union prezentując analizę 1.5 kilometrowego rdzenia wywierconego w Jukatanie, zaledwie 60 kilometrów od krateru Chicxulub. Odwierty były międzynarodowym projektem w celu opisania najbardziej zaawansowanego rejestru okresu na granicy kredy i trzeciorzędu. Niestety badania odwlekały się ze względu na... kłótnie dotyczące dostępu do rdzenia i interpretację wyników.
Keller uważa, że wydarzenie które wytworzyło Chicxulub wyprzedza masowe wymieranie o 300 tysięcy lat. Jej krytycy twierdzą, że domniemane warstwy osadowe są w rzeczywistości osypiskami z zapadających się ścian krateru. Naukowcy bronią się wskazując, że dane paleomagnetyczne oraz drobne skamieliny wykluczają te zarzuty.
Aby zakończyć dysputę, Keller zleciła wywiercenie rdzenia 2 tysiące kilometrów na północ od krateru Chicxulub aby zdobyć profil osadowy nietknięty wymywaniem ani osuwami. Dolina rzeki Brazos w Teksasie jest szeroko akceptowana jako najlepsze miejsce sprawdzenia wpływu uderzenia omawianego asteroidu. W marcu bieżącego roku trzy 50-cio metrowe dziury zostały wywiercone obok niewielkiego miasteczka Rosebud w celu uzyskania warstw sendymentacyjnych z czasu masowego wymierania. Z dwumetrowego odcinka rdzenia, zespół Keller sporządził wykresy świadczące o przerwie liczącej 300 tysięcy lat. Najpierw ukazuje się 2 centymetrowa warstwa drobin szklanych zwanych bentonitem, który jest wyrzuconym materiałem podczas uderzenia asteroidu. Około 50 centymetrów powyżej leżą warstwy świadczące o tsunami, które spowodowane zostało przez impakt. Wreszcie, 1.2 metra powyżej znajdują się szczątki masowego wymierania - skamieliny niewielkich roślin i zwierząt.
Keller otrzymała 40 tysięcy dolarów od National Science Foundation w celu wywiercenia kolejnego rdzenia na jesień 2006 roku. Tym razem odwiert będzie wykonany po przeciwnej stronie krateru Chicxulub, około 7800 kilometrów na południe, w pobliżu miasta Recife w Brazyli. Keller ma nadzieję na znalezienie dowodów aby wreszcie uciszyć jej krytyków.
[opracował Marcin Klapczyński]
Rex Dalton, Meteor theory gets rocky ride from dinosaur expert, News at Nature, 24.05.05