Niewiele dłuższy był żywot innego słynnego malarza Vincenta van Gogha. Podobnie jak w przypadku Kleina, tworzenie wielkich dzieł doprowadziło go niemal do granic psychozy. W jednym z najlepszych opowiadań Davida Morrella: "Pomarańczowy to cierpienie, niebieski to obłęd" jeden z interpretatorów dzieł wielkiego holenderskiego mistrza postanawia za wszelką cenę odkryć tkwiącą w pracach van Gogha tajemnicę. Po wyczerpujących poszukiwaniach, na progu szaleństwa, odkrywa, że malarz stosował zadziwiającą paletę kolorów: "Im bardziej pogłębiała się choroba, tym częściej sięgał po błękit. Pomarańczowy to u niego kolor niepokoju, cierpienia. Jeśli porównać obrazy z historią jego załamań nerwowych opisanych w biografiach, łatwo dostrzec, że częściej używał wtedy pomarańczowego".

To oczywiście tylko historia stworzona przez mistrza grozy, jednak uchwycony został w tym klucz do legendy holenderskiego artysty, który w stanie najwyższego uniesienia groził brzytwą Paulowi Gauguinowi, odciął sobie część ucha, a potem postrzelił się śmiertelnie w brzuch. Co spowodowało u van Gogha taki destrukcyjny pęd?

Morrell wziął na tapetę dwie barwy: błękit i pomarańcz. Wielu krytyków uważa jednak, że to nadmiar żółtego w dziełach autora "Słoneczników" był najwyraźniejszym objawem obłędu. Pamiętać należy, że w ówczesnych czasach większość malarzy nie miała odwagi sięgać po te akurat odcienie. Sam van Gogh w jednym z listów do swojego brata Theo pisał, że musi "spróbować osiągnąć taką solidność koloru, by zabić całą resztę". Chodziło o intensywność, która sprawiłaby, że pozostałe dzieła w porównaniu ze "Słonecznikami" wydałyby się blade i pozbawione koloru. Poszukiwanie takiej tonacji doprowadziło go do paranoi. Holender zmarł krótko po swoich 37. urodzinach.

W średniowieczu za barwę szaleństwa oraz zła uważano jeszcze inny składnik palety malarskiej - zieleń. Utrzymane w jej odcieniach napoje uchodziły za "drinki opętanych". Zapoczątkowało to też mit absyntu - alkoholu uwielbianego przez artystyczną bohemę epoki modernizmu. Zgodnie z jedną z legend w środku butelki znajdować się miała mała zielona wróżka, która odbierała pijącym zdrowie psychiczne. To ona miała być odpowiedzialna za chorobę van Gogha, a także za zamach słynnego XIX-wiecznego poety Paula Verllaine'a na życie swego przyjaciela i kochanka - Arthura Rimbaud.

(fot. Czwarty Wymiar)

W tamtych czasach absynt lał się strumieniami, więc wszelkie wyjaśnienia tego typu mogły wydawać się prawdopodobne. Nie zmienia to jednak faktu, że do dziś pewne mieszanki barw, odcienie, kontury i narysowane postaci mogą śmiało uchodzić za magiczne. W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku media na całym świecie relacjonowały sprawę, znaną jako "klątwa płaczącego chłopca".